Ξεκινήστε από έξω από το όριο
Πριν εντοπίσετε ένα θέμα, παρατηρήστε τι αποκλείει η εικόνα. Ένα πρόσωπο μπορεί να κοιτάζει προς κάποιον που δεν βλέπουμε. Μια πόρτα μπορεί να οδηγεί σε έναν χώρο που κρύβεται μέχρι ένα μεταγενέστερο πλάνο. Το όριο δημιουργεί μια διαφορά ανάμεσα στον κόσμο της ιστορίας και στην πρόσβασή μας σε αυτόν. Αυτή η διαφορά μπορεί να στηρίξει την αγωνία, την οικειότητα ή απλή περιέργεια, ανάλογα με τη σκηνή.
Περιγράψτε τον αποκλεισμό με ακρίβεια. Το «δεν βλέπουμε το πρόσωπο που απευθύνεται» είναι πιο χρήσιμο από το «το κάδρο είναι μυστηριώδες». Η πρώτη δήλωση μπορεί να ελεγχθεί. Ανοίγει επίσης ένα ερώτημα: απαντά το επόμενο πλάνο στην αβεβαιότητά μας, ή η σκηνή συνεχίζει να μας στερεί πληροφορίες; Μια συναισθηματική ερμηνεία ενισχύεται όταν ακολουθεί αυτό το μοτίβο στον χρόνο.
Η τοποθέτηση είναι σχέση, όχι κανόνας
Ο κανόνας των τριών μερών μπορεί να βοηθήσει έναν αρχάριο να οργανώσει μια εικόνα, αλλά δεν μπορεί να εξηγήσει τα συναισθήματα ενός χαρακτήρα. Μια φιγούρα στο κέντρο μπορεί να φαίνεται δυναμική, παγιδευμένη, εκτεθειμένη ή κωμικά τυπική. Μια φιγούρα εκτός κέντρου μπορεί να φαίνεται απομονωμένη, ωστόσο ο κενός χώρος μπορεί απλώς να φιλοξενεί έναν δεύτερο ερμηνευτή που ετοιμάζεται να μπει. Αναρωτηθείτε τι μας κάνει να προσδοκούμε η διάταξη.
Παρατηρήστε τις σχέσεις ανάμεσα σε σώματα, άκρα και αντικείμενα. Σε μια συζήτηση, το ένα πρόσωπο μπορεί να έχει άφθονο χώρο γύρω του, ενώ το άλλο αντικρίζει ένα κοντινό όριο του κάδρου. Αυτή η αντίθεση θα μπορούσε να κάνει τις καταστάσεις τους να φαίνονται άνισες. Ελέγξτε την ερμηνεία με βάση τη στάση του σώματος, τους διαλόγους και την ευρύτερη ακολουθία. Αν η διάταξη μένει ίδια όταν αλλάζει η σχέση τους, μπορεί να είναι λιγότερο εκφραστική απ' όσο υποθέτατε αρχικά.
Ο αρνητικός χώρος έχει διάρκεια
Μια κενή περιοχή δεν αντιπροσωπεύει αυτόματα τη μοναξιά. Φορτίζεται όταν έχουμε χρόνο να την εξετάσουμε ή λόγο να περιμένουμε μια άφιξη. Ένα παρατεταμένο πλάνο ενός άδειου διαδρόμου λειτουργεί διαφορετικά πριν και μετά από το σημείο που ένας χαρακτήρας εξαφανίζεται μέσα σε αυτόν. Τα εικονοστοιχεία μπορεί να είναι παρόμοια· η γνώση μας όχι.
Στο Tokyo Story του Yasujirō Ozu, τα δωμάτια και οι οικιακές διατάξεις ανταμείβουν την προσοχή σε συνηθισμένες χωρικές σχέσεις. Αποφύγετε να περιορίσετε την οπτική προσέγγιση της ταινίας σε ένα μόνο γεωμετρικό τέχνασμα. Σκεφτείτε ποιος καταλαμβάνει έναν χώρο, ποιος τον έχει εγκαταλείψει και πώς ένα γειτονικό πλάνο αλλάζει το συναισθηματικό του βάρος. Η σύνθεση συμμετέχει σε έναν μεγαλύτερο ρυθμό παρουσίας και απουσίας.
Το βάθος δίνει στην προσοχή έναν χώρο για να κινηθεί
Το πρώτο πλάνο, το μεσαίο και το βάθος μπορούν να κρατούν διαφορετικά είδη πληροφοριών. Ένας ώμος κοντά στην κάμερα μπορεί να κρύβει εν μέρει ένα μακρινό πρόσωπο. Ένα παράθυρο μπορεί να κρατά ορατή μια άλλη δράση ενώ συνεχίζεται μια συζήτηση. Αντί να χαρακτηρίζετε κάθε εμπόδιο σύμβολο φυλάκισης, αναρωτηθείτε αν περιορίζει τη γνώση, καθορίζει την εγγύτητα ή κατευθύνει τη σειρά με την οποία ανακαλύπτουμε λεπτομέρειες.
Το έργο των Orson Welles και του διευθυντή φωτογραφίας Gregg Toland στο Citizen Kane είναι χρήσιμο σημείο εκκίνησης για τη μελέτη της σκηνοθεσίας με βαθιά εστίαση. Πολλά επίπεδα μπορούν να παραμένουν διαθέσιμα στον θεατή, αλλά η διαθεσιμότητα δεν ισοδυναμεί με ισότητα: η κίνηση, η αντίθεση και η ερμηνεία εξακολουθούν να καθοδηγούν την προσοχή. Η βαθιά εστίαση δεν σημαίνει ότι όλα έχουν την ίδια αφηγηματική σημασία.
Το φως και οι φακοί αλλάζουν τα τεκμήρια
Ένα φωτεινό πρόσωπο απέναντι σε σκούρο τοίχο μπορεί να εντοπιστεί εύκολα, ενώ μια φιγούρα σε χαμηλή αντίθεση μας αναγκάζει να ψάξουμε. Πριν αποδώσετε ηθική σημασία στο φως ή στο σκοτάδι, προσδιορίστε την ορατή λειτουργία του. Το φως αποκαλύπτει μια έκφραση, κρύβει μια είσοδο ή χωρίζει δύο πρόσωπα; Μια σκιά μπορεί να είναι πρακτική γεωγραφία της σκηνής, αλλά και ατμόσφαιρα.
Η επιλογή του φακού αλληλεπιδρά επίσης με την απόσταση της κάμερας. Η προοπτική εξαρτάται από τη θέση της κάμερας σε σχέση με τη σκηνή· μια μεγαλύτερη εστιακή απόσταση συχνά ενθαρρύνει μια πιο απομακρυσμένη θέση για παρόμοιο κάδρο. Μην αποδίδετε μόνο στην εστιακή απόσταση κάθε φαινομενική συμπίεση. Για ένα χρήσιμο τεστ, κρατήστε το θέμα περίπου στο ίδιο μέγεθος, αλλάξτε φακό και απόσταση μαζί και συγκρίνετε πόσο φόντο παραμένει ορατό.
Άσκηση με τρία κάδρα
Φωτογραφίστε ένα πρόσωπο δίπλα σε μια πόρτα με τρεις τρόπους: με άφθονο γύρω χώρο, με στενό κάδρο και με ένα αντικείμενο στο προσκήνιο που διακόπτει την όραση. Διατηρήστε τη δράση και τον φωτισμό όσο πιο σταθερά γίνεται. Γράψτε δύο προτάσεις για κάθε εικόνα: μία που περιγράφει τα ορατά τεκμήρια και μία που προτείνει ένα συναισθηματικό αποτέλεσμα. Στη συνέχεια, καταγράψτε μια εναλλακτική εξήγηση.
Ρωτήστε έναν άλλο θεατή τι πρόσεξε πριν μοιραστείτε τη δική σας ερμηνεία. Αν κοιτάζει επανειλημμένα σε σημεία που δεν περιμένατε, αυτό είναι πολύτιμη πληροφορία και όχι αποτυχημένο τεστ. Η σύνθεση δεν είναι μια μυστική γλώσσα που εγγυάται μία μόνο αντίδραση. Είναι ένα σύνολο επιλογών που κάνει ορισμένες σχέσεις πιο εύκολα αντιληπτές από άλλες.
Επόμενο: Αντικείμενα με αφηγηματικό βάρος